Tự đóng bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế khi chuyển sang làm việc tự do
Người làm việc tự do như thiết kế, dịch thuật hay lập trình theo dự án không có đơn vị đóng bảo hiểm thay mình. Bài viết trình bày cách tiếp tục quá trình đóng bảo hiểm xã hội, theo dõi thẻ bảo hiểm y tế và đưa các khoản đóng này vào ngân sách khi thu nhập không cố định. Cùng ThanhHoatoplist tìm hiểu ngay qua bài viết này nhé!
Tiếp nối quá trình đóng bảo hiểm xã hội trên mã số đã có
Nhiều người làm tự do từng có vài năm làm việc tại doanh nghiệp và đã có quá trình đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc. Khi nghỉ việc để nhận dự án độc lập, quá trình đóng này không mất đi mà được bảo lưu. Người lao động có thể tiếp tục bằng hình thức bảo hiểm xã hội tự nguyện để cộng dồn thời gian đóng cho chế độ hưu trí sau này.
Để quá trình đóng được nối tiếp, bước đầu tiên là tra cứu mã số BHXH đã được cấp khi còn làm ở doanh nghiệp. Khi đăng ký tham gia tự nguyện tại đại lý thu hoặc qua các kênh trực tuyến của cơ quan bảo hiểm, người lao động dùng đúng mã số này, thay vì để phát sinh một mã mới. Toàn bộ thời gian đóng bắt buộc và tự nguyện khi đó nằm trên cùng một hồ sơ.
Bảo hiểm xã hội tự nguyện cho phép người tham gia tự chọn mức thu nhập làm căn cứ đóng trong khung quy định và chọn phương thức đóng theo các kỳ khác nhau. Đây là điểm phù hợp với người làm tự do, vì mức đóng có thể điều chỉnh theo khả năng tài chính của từng giai đoạn.
Theo dõi thẻ bảo hiểm y tế khi không còn đơn vị đóng thay
Bảo hiểm xã hội tự nguyện không bao gồm bảo hiểm y tế, nên người làm tự do cần tham gia bảo hiểm y tế riêng, phổ biến nhất là theo hộ gia đình tại nơi cư trú. Khi nhiều thành viên trong cùng hộ cùng tham gia, mức đóng của các thành viên sau thường được giảm dần theo nguyên tắc chung.
Khoảng chuyển tiếp từ thẻ do doanh nghiệp đóng sang thẻ tự đóng là thời điểm dễ bị gián đoạn. Người lao động nên tra cứu thời hạn bảo hiểm y tế ngay sau khi nghỉ việc để biết thẻ cũ còn giá trị đến bao giờ, rồi đăng ký tham gia theo hộ gia đình trước ngày đó. Cách làm này giúp quyền lợi khám chữa bệnh được liên tục.
Sau khi có thẻ mới, người làm tự do nên ghi ngày hết hạn vào lịch làm việc, cùng chỗ với các mốc bàn giao dự án. Với người quen quản lý công việc bằng lịch điện tử, mốc gia hạn bảo hiểm được nhắc như một đầu việc bình thường sẽ khó bị bỏ sót. Nếu các thành viên khác trong gia đình cũng tham gia theo hộ, nên gom ngày hết hạn của cả nhà vào cùng một lịch để gia hạn một lần.
Nơi đăng ký khám chữa bệnh ban đầu cũng nên chọn theo nơi ở thực tế. Người làm tự do thường làm việc tại nhà, nên một cơ sở gần nhà sẽ thuận tiện hơn cơ sở gần công ty cũ.
Đưa các khoản đóng bảo hiểm vào ngân sách khi thu nhập không cố định
Thu nhập của người làm tự do phụ thuộc vào số dự án và thời điểm khách hàng thanh toán. Có tháng nhận nhiều khoản cùng lúc, có tháng gần như không có thu nhập. Vì vậy, khoản đóng bảo hiểm nên được tính theo năm rồi phân bổ, thay vì để đến kỳ đóng mới tìm tiền.
Một cách làm phổ biến là mỗi khi nhận thanh toán dự án, người làm tự do trích ngay một tỷ lệ cố định vào tài khoản riêng cho bảo hiểm và thuế. Giả sử mỗi khoản thanh toán được trích một phần nhỏ, sau vài dự án tài khoản này sẽ đủ cho kỳ đóng bảo hiểm xã hội và kỳ gia hạn bảo hiểm y tế sắp tới.
Phương thức đóng cũng nên chọn theo nhịp thu nhập. Người có hợp đồng dài hạn với khách hàng quen có thể chọn kỳ đóng dài để ít phải làm thủ tục; người nhận việc lẻ có thể chọn kỳ ngắn để dễ cân đối. Khi thu nhập tăng ổn định, người tham gia có thể điều chỉnh mức thu nhập làm căn cứ đóng lên cao hơn ở kỳ tiếp theo.
Cuối năm, người làm tự do đối chiếu tổng thu nhập, các khoản đã đóng và quá trình đóng trên cổng thông tin để chắc chắn mọi kỳ đều được ghi nhận đầy đủ. Biên lai điện tử của từng kỳ đóng nên được lưu cùng thư mục với hợp đồng dự án và chứng từ thanh toán, tạo thành một bộ hồ sơ tài chính cá nhân hoàn chỉnh cho cả năm.
Làm việc tự do không có nghĩa là đứng ngoài hệ thống an sinh. Khi tiếp tục đóng trên mã số bảo hiểm xã hội cũ, duy trì thẻ bảo hiểm y tế liên tục và trích quỹ đều từ mỗi khoản thu nhập, người làm tự do vừa giữ được quyền lợi lâu dài vừa kiểm soát tốt ngân sách cá nhân.
